Rusya Devlet Başkanı Putin, yıllık
Federal Meclis konuşmasında,
“Yeni START” anlaşmasına
katılmayı askıya aldıklarını duyurdu.
ABD, AB ve NATO Putin’in kararını
“tüm silah kontrol mimarisinin
çökmesi” olarak değerlendirdi.
“Silah kontrol mimarisinin çökmesi”
dedikleri, aslında ABD’nin Rusya’yı
“Avrupa güvenlik mimarisinden” atma
çabasının sonucudur. Bu anlaşılmadan,
ne bugün Putin’in kararı ne dün
Trump’ın START’ı çöküşe götüren
anlayışı ne de genel olarak Ukrayna’da
yaşananlar anlaşılabilir.
ABD’NİN İSTEDİĞİ GÜVEN(SİZ)LİK SİSTEMİ
Avrasya’ya karşı olan ABD, Rusya’yı
Avrupa güvenlik mimarisinin dışında
tutarak, pratikte Rusya-Almanya
bağını kopararak, Avrupa üzerindeki
hegemonyasını sürdürmenin peşinde.
NATO’nun Rusya’yı hedef alacak şekilde
sürekli genişletilmesi bu nedenleydi.
Rusya’nın Aralık 2021’de ABD ve
NATO’yla “güvenlik garantileri anlaşması”
yapmak istemesi de yanıtsız kalınca,
Putin, ABD’nin Rusya’ya karşı güvenlik
inşa etme hamlesini durdurabilmek için,
Ukrayna’ya askeri operasyon başlattı.
Dolayısıyla Rusya’nın ABD’ye önerdiği
“ortak bir güvenlik sistemi oluşturulması”
sağlanabilseydi, bugün süreç başka
türlü gelişiyor olacaktı. Ancak ABD
emperyalizmi, “ortak bir güvenlik
sistemi” değil, Avrupa’yı denetiminde
tutacağı, Rusya’yı gerileteceği ve Çin’i
bölgesine hapsedeceği bir “güven(siz)
lik sistemi” inşa etmek istiyor ve
bunun için çalışıyor.
ÇİN’İN KÜRESEL GÜVENLİK İNİSİYATİFİ
ABD’nin kendi çıkarları için inşa
etmeye çalıştığı bu güvenlik mimarisine
karşı ise Çin, 21 Nisan 2022’de “küresel
güvenlik inisiyatifi” açıklamıştı:
1. Güvenlik, işbirliği içinde ortak savunulmalı.
2. Egemenliğe ve toprak bütünlüğüne
saygı gösterilmeli: İçişlerine müdahaleler
son bulmalı ve ülkelerin toplumsal sistem
tercihine saygı gösterilmeli.
3. Güvenliğin bölünmezliği prensibi esas alınmalı: Kendi güvenliğini başkalarının güvensizliği üzerine inşa etmeme yaklaşımı temel prensip olmalı.
4. Krizlere barışçıl çözüm aranmalı ve tek taraflı yaptırımlar kaldırılmalı.
5. Terör ve iklim gibi küresel sorunlar birlikte göğüslenmeli (Kuşak ve Yol, Kırmızı Kedi, 2022, s. 26)
Çin önceki gün de Küresel Güvenlik
İnisiyatifi Konsept Belgesi yayımladı.
Özetle Beijing yönetimi dünyaya
“zıtlaşma yerine diyalog, ittifak yerine
ortaklık, sıfır toplamlı oyun yerine
kazan-kazan ilişkisine dayanan yeni
bir güvenlik yolunun izlenmesi” çağrısı
yapıyor (CRI Türk, 22.2.2023).
TEK SEÇENEK
Dolayısıyla temelde küremiz iki tip güvenlik anlayışıyla karşı karşıya...
1) ABD, kurallarını kendisinin
belirlediği düzenin devamını sağlayarak
emperyalist çıkarlarını koruyabilmenin
güvenliğini inşa etmeye çalışıyor;
bu ABD’nin ve bir avuç müttefikinin
güvenliği için dünyanın geri kalan büyük
kısmının güvensizliğine dayanıyor.
2) Çin liderliğinde gelişmekte olan dünya ise “kendi güvenliğini başkalarının güvensizliği üzerine inşa etmeme yaklaşımını, yani bölünmez güvenlik anlayışını” temel prensip kabul eden ortak bir küresel güvenlik öneriyor.
Görüldüğü gibi aslında dünyanın
önünde iki seçenek değil, tek seçenek
var.
