Soru: Çalışmayan bekâr bir kadınım. 2007 yılında Bağ-Kur emeklisi iken vefat eden babamdan dolayı yetim aylığı almaktayım. SSK emeklisi olan annem de bu yıl mayıs ayında vefat etti. Annemden de tarafıma yetim aylığı bağlanır mı? Hem annemden hem babamdan yetim aylığı alabilir miyim? Aysel Ü.
Hak sahibi kız çocuklarına, kanunda öngörülen koşulları yerine getirmeleri halinde ölen anne ve babalarından dolayı ölüm aylığı bağlanmaktadır. 5510 sayılı kanunun 34. maddesinde, SSK kapsamında hak sahibi kız çocuklarına ölüm aylığı bağlanabilmesi için kız çocuklarının; bekâr, dul veya boşanmış olması, bu kanuna veya yabancı ülke mevzuatına tabi çalışmaması ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir/ aylık almaması gerekmektedir. Yine, 5510 sayılı kanunun 54. maddesinde, hem anadan hem de babadan ölüm aylığına hak kazanan çocuklara yüksek olan aylığın tamamı, az olan aylığın ise yarısının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Konuya ilişkin, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin geçici 31. maddesinde, 5510 sayılı kanunun yürürlük tarihi olan 2008/Ekim ayından önce bir dosyadan aylık almakta iken bu tarihten sonra yeni bir dosyadan aylığa hak kazanılması halinde eski ve yeni sigortalılık halinin aynı olması durumunda kanunun 54. maddesinin, farklı olması durumunda ise 5510 sayılı kanunun yürürlük tarihinden önceki kanunların mülga hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.
Buna göre, ölen anne ve babanızdan dolayı tarafınıza ölüm aylığı bağlanacaktır. Ancak, ölüm aylıklarının ödenmesinde; babanızın ölüm tarihinin 2008/Ekim öncesi, annenizin ölüm tarihinin bu tarihten sonra olması, babanızın Bağ-Kur, annenizin SSK emeklisi olması yani sigortalılık hallerinin farklı olması nedeniyle kanunun 54. maddesi uygulanmayacaktır. Bu durumda, 5510 sayılı kanundan önceki mülga kanun (1479 ve 506 sayılı kanunlar) hükümleri uygulanacağından, hem babanızın hem de annenizin aylığı tarafınıza ölüm aylığındaki hisseniz oranında ödenecektir. Yüksek aylığın tamamı, az aylığın yarısı uygulaması sizin için söz konusu olmayacaktır.
EKSİK SÜRELERİMİ NASIL TAMAMLAYABİLİRİM?
Soru: Sigortalılık başlangıcım 6/4/2007 olup 2015 yılından itibaren çalıştığım işyerinde her ay 17 gün sigortalı bildirimim yapılmakta. Bu durumda her ay 30 günden eksik sürelerimi nasıl tamamlayabilirim? Ali İhsan Ç.
5510 sayılı kanunda, 4857 sayılı kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalıların kısmi süreli çalıştıkları aylarda 30 günden eksik kalan sürelerini 30 güne tamamlamalarına imkân veren iki düzenleme bulunmaktadır. Bunlardan;
- Birincisi kanunun hizmet borçlanmalarına ilişkin 41. maddesinin (i) bendidir. Anılan bentte 25/2/2011 tarihinden sonraki sürelere ilişkin olmak üzere, 4857 sayılı kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalılar, kısmi süreli çalıştıkları aylara ait 30 günden eksik sürelerini borçlanabilmektedirler. Bu bent uyarınca yapılacak borçlanmalar 4/a yani SSK kapsamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilmektedir. Bu kapsamda borçlanma yapılması için borçlanılacak sürelerin 25/2/2011 tarihinden sonra olması, aylık prim ve hizmet belgesinde eksik gün nedeninin “06-Kısmi istihdam” olarak bildirilmiş olması gerekmekte olup, borçlanma bedeli, sigortalılarca borçlanma talebinde bulundukları tarihte prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında olmak üzere belirleyecekleri günlük kazancın yüzde 32’si oranında hesaplanmaktadır. Ancak ay içerisinde eksik kalan sürelerin genel sağlık sigortası primini 5510/60. mad. -birinci fıkra- (g) bendi kapsamında ödemiş olanlar için borçlanma tutarı yüzde 20 oran üzerinden yapılmaktadır.
- İkincisi, 5510 sayılı kanunun isteğe bağlı sigortalılığın düzenlendiği 51. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre, ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalıların aynı ay içerisinde isteğe bağlı sigortaya prim ödemeleri halinde, primi ödenen sürelerin, zorunlu sigortalılığa ilişkin prim ödeme gün sayısına otuz günü geçmemek üzere ekleneceği ve eklenen bu sürelerin 4/a yani SSK kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul edileceği öngörülmüştür.
Bu durumda, kısmi süreli çalışmanız nedeniyle 30 günden eksik sürelerinizi kanunun 41. maddesine göre borçlanabilir veya 51. maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olmak için SGK’ye müracaat ederek, müracaat tarihinizi takip eden günden itibaren isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek 30 güne tamamlayabilirsiniz.
