Ülkenin işadamları AB vizesi alamıyorsa cumhurbaşkanının cumhurbaşkanlığı, başbakanın başbakanlığı, başkanın başkanlığı, TBMM başkanının başkanlığı ne işe yarar?
Durumu anlamak ve anlatmak için, Belce Örü Erçin’in 27 Haziran 2025 tarihli Sözcü gazetesinde yayımlanan haberinden aktarıyorum:
[Yurtdışına çıkmak isteyen iş dünyasından sanat camiasına ve sporculara kadar pek çok kişi Avrupa’nın koyduğu kısıtlamalardan dolayı mağdur oluyor. İhracatını artırmak için fuarlara katılan farklı sektör kollarından iş insanları dahi vize engeline takılıyor. Türklerin yaşadığı vize sorununun dünya ticareti açısından haksız rekabet yarattığını söyleyen Türkiye Makina Federasyonu (MAKFED) Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Dalgakıran, bu dezavantajın giderek daha da keskinleştiğini belirtti. Avrupa ile her aşamada iş ve müşteri ilişkilerini sıkı tutmaları gerektiğini ifade eden Dalgakıran şöyle devam etti:
“Sadece iş insanları değil, aslında binlerce şirket çalışanının da işi aksıyor. Yurtdışında bir fuar, organizasyon ya da servis bakım hizmeti olduğu zaman yeşil pasaportla çözmeye çalışıyoruz. Yakında yeşile de sınır koymaya başlayacaklar diye korkuyoruz.”
İş dünyası için yurtdışı ticari ilişkilerini geliştirebilmek ve ihracatı artırmak adına vize sorunu yaşanmamasının önemli olduğuna vurgu yapan Züccaciyeler Derneği Başkanı Burak Önder ise özellikle de Schengen ve ABD vizesinde zorluk yaşandığını ifade etti.
Önder, Çin’in dünyada pek çok pazarı domine etmesine rağmen hâlâ saha ziyaretlerine devam ettiğini vurguladı.
“Tapudan şirket faaliyet raporlarına kadar tüm belgeleri dökmemize rağmen yine de vizede sorun olabiliyor” diyen İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz de yeşil pasaportun ihracatçının işini kolaylaştırdığını söyledi. Öksüz, ayrıca yeşil pasaportun kapsamının genişletilmesinin farklı meslek gruplarına verilmesinin sıkıntı yaratabileceğini ifade etti.]
Yeşil kapaklı hususi pasaport, devlet adına çalışan memurlara ve belirli şartları taşıdıkları sürece bu memurların ailelerine, 10 yıllık süre ile verilen pasaport türüne denir. Yeşil renkli olduğu için yeşil pasaport olarak da adlandırılır. Hususi pasaportun birçok ayrıcalığı bulunur. Birçok ülkeye belirli gün sayısı ile sınırlı olmak üzere vizesiz giriş sağlar. Sadece uçak bileti alıp, check-in işlemi gerçekleştirip farklı bir prosedürü yerine getirmek zorunda kalmadan seyahat edebilirler.
YEŞİL PASAPORT KİMLERE VERİLİR?
Hususi pasaport, sadece devlet kuruluşunda memur statüsüne sahip ve Emekli Sandığı’na kayıtlı kişilere verilmektedir.
TBMM’nin eski üyeleri ve eski bakanlara,
Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan ya da emekli olmuş memur ve diğer kamu görevlilerine,
Büyükşehir il ve ilçe başkanlarına (görev süreleri boyunca),
Birinci dereceden emekli olan eski belediye başkanlarına,
Devlet sporcularına,
Belirli şartlara tabi olmak üzere özelleştirilen Türk Telekom, TC Ziraat Bankası, Halk Bankası ve Emlak Bankası çalışanlarına,
2017’de çıkan “İhracatçılara Hususi Damgalı Pasaport Verilmesine İlişkin Esaslar” isimli yasa gereğince belirli ihracat oranlarını geçmiş iş insanlarına,
Yeşil pasaport alma hakkı bulunan kişilerin 25 yaşını aşmamış çocuklarına ve eşine yeşil pasaport verilir.
TRT’den en üst düzey olan birinci derecenin dördüncü kademesinden emekli olduğum için benim de bir yeşil pasaportum var. Dünyanın birkaç ülkesi dışında her ülkede bu pasaportu kullandım. Çok itibarlıdır. Birinde ABD’ye girerken pasaport memuru bu pasaportun kimlere verildiğini sordu. “Türkiye’nin üst düzey memurlarına ve milletvekillerine verilir” dedim. “O halde ben sizi ayakta karşılarım” dedi, şakayla. Ben de “Oturmana izin veriyorum” dedim. Gülüştük.
Ben, yeşil pasaportun ilgilinin aile efradını da kapsamasına karşı olduğum gibi, işe yarasın diye işadamlarına falan verilmesine de karşıyım. Türkiye Makina Federasyonu (MAKFED) Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Dalgakıran yeşil pasaporttan medet umacağına AB ülkelerinin neden zorluklar çıkardığını düşünmeli, bulmalı ve AKP hükümetini sıkıştırmalı.
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Avrupa İş Konseyleri Koordinatör Başkanı Mehmet Ali Yalçındağ, “Ama vize meselesi artık konuşmaktan sıkıldığımız bir başlık ve aşmaya çalışmaktan yorulduğumuz bir bariyer haline geldi” demiş. Koskoca DEİK’nin koskoca başkanına durumdan şikâyetçi olmak hiç yakışmıyor.
Benden istemedikleri bir tavsiyede bulunacağım:
AB’ye tam üyelik için müzakereleri 3 Ekim 2005 tarihinde başlatılmıştı. Katılım sürecinin tamamlanması için gerekli olan 35 fasıldan Mayıs 2016 itibarıyla sadece 16’sı açıldı ve ancak biri kapatıldı.
2016 yılından bu yana katılım müzakereleri durmuş durumdadır. AB, Türkiye’yi insan hakları ihlalleri ve hukukun üstünlüğü alanındaki eksiklikleri nedeniyle suçladı ve eleştirdi. AB yetkilileri, Türkiye’de 2017 yılında yapılan anayasa referandumu ile oluşturulan güçlü cumhurbaşkanlığının, AB üyeliğine uygun olmadığı, Kopenhag Kriterleri’ni ihlal edeceğini söyledi. 20 Şubat 2019 tarihinde Avrupa Parlamentosu’nun bir komitesi, katılım müzakerelerinin askıya alınması yönünde oy kullandı. Daha bir yığın engel var. Durumdan şikâyetçi olanlar AKP hükümetinin AB’ye katılım sürecindeki aksaklık ve eksikleri giderilmesi için cumhurbaşkanlığını uyarmalı. Öyle “Armut piş ağzıma düş” kolaycılığı yok. Bu konuda suçu olmayan Avrupa Birliği kurallara uyulmasını istiyor. Siz de hükümeti sıkıştırın artık!
Bana bu engellerin nasıl aşılacağını soruyorsanız yanıtım şöyle: AB’nin kıyafetli balosuna cepken ve şalvarla giremezsiniz, önce baloya uygun bir kıyafet düzün! Anlaşıldı mı? Gerisi kolay.
